Audyty środowiskowe pozwalają upewnić się, że firma prawidłowo realizuje obowiązki wynikające z aktualnych przepisów krajowych i europejskich. Dzięki nim przedsiębiorcy mogą również uniknąć bolesnych kar finansowych, a nawet przestoju w działalności, spowodowanego koniecznością usunięcia nieprawidłowości. Jak zatem należy je przeprowadzić i do kogo warto zgłosić się w tej sprawie?
Co to jest audyt środowiskowy?
Audyt środowiskowy to ocena działalności przedsiębiorstwa pod kątem realizacji obowiązków środowiskowych, a także jego wpływu na przyrodę. Audyt dotyczyć może zarówno firmy, jak i konkretnego zakładu produkcyjnego lub innej nieruchomości.
Audyt można przeprowadzić w szerszym zakresie lub zakresie konkretnego sektora, który chciałoby się sprawdzić np. gospodarki odpadami lub np. emisji gazów i pyłów do powietrza.
Wspomniany proces wymaga bardzo szczegółowego sprawdzenia statusu prawnego, jak również wszelkich realizowanych procesów oraz wykorzystywanych urządzeń i instalacji. Z tego powodu odpowiadają za niego wyszkoleni specjaliści - audytorzy, którzy działają na podstawie konkretnych norm i procedur.
Kiedy przeprowadza się audyt?
Szersze zakresy audytów (obejmujących szeroko pojęta ochronę środowiska w firmie) najczęściej przeprowadza się:
a) przed zakupem firmy celem zaadoptowania jej do własnej “Grupy”,
b) w momencie, gdy zostaną zauważone przez pracowników lub zarząd firmy niedociągnięcia i zarząd zdecyduje się zawczasu podjąć kroki naprawcze,
c) po kontroli np. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w jednym z własnych zakładów z chęci zapobiegania ewentualnym skutkom kontroli w pozostałych oddziałach firmy,
d) po kontroli np. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w sąsiadującym przedsiębiorstwie.
Jak wygląda audyt środowiskowy krok po kroku?
Audyt środowiskowy w firmie jest przeprowadzany w kilku ściśle określonych fazach. Wszystko po to, by możliwa była precyzyjna ocena stanu faktycznego, jak również sformułowanie zaleceń dla przedsiębiorstwa.
- ### Analiza profilu działalności
Audyty środowiskowe rozpoczynają się od sprawdzenia, czym zajmuje się firma - w jakiej branży działa i z jakich urządzeń, instalacji oraz zasobów korzysta. Pozwala to określić, jaki może mieć potencjalnie wpływ na środowisko naturalne.
Audytorzy analizują również specyfikę wytwarzanych bądź sprowadzanych produktów, ewentualną flotę pojazdów, gospodarkę odpadami, a nawet sposób ogrzewania budynków firmowych, dodatkowo również zakres emisji gazów i pyłów do powietrza, poboru wód i odprowadzania ścieków, czasami również inne zakresy działalności firmy charakterystyczne dla niej ze względu na jej specyfikę i zakres działania.
- ### Decyzje administracyjne i pozwolenia środowiskowe
Istotnym elementem audytu jest analiza przez porównanie dokumentów posiadanych przez firmę z tymi które dana firma ma obowiązek posiadania a obowiązek ten wynika z obowiązujących przepisów. Wskazać należy tu przede wszystkim na:
- pozwolenia zintegrowane,
- pozwolenia sektorowe,
- zgłoszenia np. w przypadku mniejszych instalacji.
Decyzje administracyjne i pozwolenia środowiskowe stanowią ważne dokumenty przedsiębiorstw. Należy zadbać, aby posiadać komplet tych dokumentów, który jest określony w aktach prawnych i wynika z zakresu korzystania przez podmiot ze środowiska. Ewentualne uchybienia oraz braki mogą być powodem nałożenia dotkliwych kar finansowych, mandatów i innych sankcji.
- ### Ewidencja, sprawozdawczość odpadowa, emisje i raportowanie do KOBiZE
To kolejny ważny punkt. Audytorzy skupiają się na Bazie Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami (BDO), a mówiąc konkretniej, na tym, czy firma dysponuje numerem rejestrowym, wypełnia Karty Przekazania Odpadów oraz Karty Ewidencji Odpadów.
Nawet jeżeli firma ma np. tylko własną kotłownię lub tylko flotę pojazdów, musi także być zarejestrowana w KOBiZE, czyli Krajowym Ośrodku Bilansowania i Zarządzania Emisjami, a także wypełniać stosowne raporty, w których powinna uwzględniać na przykład dane o zużyciu paliw w samochodach / paliw grzewczych.
- ### Opłaty za korzystanie ze środowiska
W trakcie audytu kontroli podlegają również sprawozdania finansowo-środowiskowe, które należy składać do Urzędu Marszałkowskiego. Mowa tu między innymi o terminowości ich wysyłania, a także uiszczanych opłatach. Często zdarza się, że firma nalicza opłaty, opłaca je i terminowo składa sprawozdania, ale ewidencja, którą prowadzi jest prowadzona niekompletnie - nie uwzględnia pełnego zakresu, który obowiązuje podmiot.
Jeżeli firma zajmuje się sprzedażą i wysyłką produktów w opakowaniach, musi ewidencjonować ich masę. Jest to kolejna kwestia, która zostanie sprawdzona przez audytorów.
- Pomiary i Badania
Obowiązek wykonywania pomiarów i badań oraz ich zakres najczęściej wynika z posiadanych decyzji, które wydają na wniosek podmiotu organy administracji publicznej.
Obowiązek wykonywania pomiarów i badań może również wynikać bezpośrednio z brzmienia obowiązujących aktów prawnych.
Bywają, też sytuacje, gdy Organ administracji publicznej sam z siebie nakaże wykonać pomiary / badania.
Niektóre ze sprawozdań, będących wynikiem przeprowadzonych pomiarów / badań należy przechowywać w firmach na wypadek konieczności okazania podczas kontroli przeprowadzanych przez Urzędy, a są takie, które z założenia należy w pewny wskazanym w prawie terminie przedłożyć do właściwego Urzędu.
Wewnętrzny audyt środowiskowy - komu zlecić?
Zanim kontrola zostanie zlecona i zrealizowana przez uprawnione organy, firma może przeprowadzić audyt wewnętrzny. Na jego podstawie ma szansę sprawdzić, czy spełnia wymagania prawne. W przypadku wykrycia popełniania do czasu audytu błędów firma ma możliwość podjęcia prób ich wyeliminowania. Dzięki takiej prewencji ma szansę zapobiec popełnianiu kolejnych błędów, które mogłyby pociągnąć za sobą naliczenie kar finansowych lub inne sankcje.
Żeby wewnętrzny audyt środowiskowy rzeczywiście okazał się pomocny, warto zlecić go firmie zajmującej się konsultingiem w tej branży. W ten sposób zyskujesz gwarancję, że do kontroli wyznaczone zostaną osoby z należytą wiedzą i doświadczeniem. Oczywiście dojdzie do tego niezbędny sprzęt i procedury, dzięki którym wyniki audytu będą wiarygodne.
